De vormingspakketten worden aangeboden en/of uitgewerkt volgens 3 formules: workshop (6u - 8u), vorming (4u) of voordracht (2u). Hierdoor kunnen we vormingen aanbieden met verschillende niveaus van verdieping, van een kennismaking met het onderwerp tot een uitdieping van de materie. We houden graag rekening met de noden van de organisatie, afwijkingen van deze uren of inhouden zijn dus steeds mogelijk.

Elke formule kent dezelfde opbouw maar een verschil in tijdsduur.

Iedere vorming bestaat uit:

• een theoretische achtergrond met inbegrip van de meest recente ontwikkelingen
• een praktische toepassing via oefeningen en concreet materiaal
• een interactie en afstemming van de inhoud op de noden van de deelnemers

Aanbod:

Basispakket 1: Communiceren met psychisch kwetsbare mensen

Deze vorming vormt het fundament voor iedereen die wil groeien in het communiceren met mensen die psychisch kwetsbaar zijn. In ons dagelijkse werk ontmoeten we vaak cliënten die worstelen met uiteenlopende psychische moeilijkheden. Deze uitdagingen kunnen hun manier van uiten, reageren en omgaan met anderen beïnvloeden. Daardoor is het belangrijk dat wij onze communicatiestijl bewust en flexibel kunnen afstemmen op hun noden.

Tijdens deze basisvorming onderzoeken we hoe stress het brein beïnvloedt en wat dit betekent voor gedrag, emoties en interactie. We staan eveneens stil bij onze eigen rol en positie binnen de complexe en boeiende dynamiek van de werkrelatie: wat brengen we zelf mee in het contact, en hoe kunnen we vanuit professionaliteit nabij én tegelijk begrensd blijven?

Daarnaast reiken we praktische en hanteerbare tools aan voor een helpende basishouding in gesprekken. We richten ons op motiveren en begrenzen, op het omgaan met weerstand en op het tijdig herkennen en aanpakken van escalerende situaties.

Dit alles met als doel om sterker, bewuster en met meer vertrouwen in interactie te gaan met cliënten die extra kwetsbaar zijn — en zo de kwaliteit van onze hulpverlening te versterken.

Na deze vorming kunnen medewerkers:

• Begrijpen hoe psychische moeilijkheden de communicatie van cliënten kunnen beïnvloeden en hoe hierop te anticiperen.
• Verbaal en non-verbaal gedrag van cliënten analyseren en de signalen correct interpreteren.
• Een waardevolle basishouding aannemen die rust, respect en veiligheid uitstraalt en die ruimte biedt voor authentiek contact en vertrouwen in gesprekken.
• De motivatie tot gedragsverandering vergroten door middel van effectieve gesprekstechnieken en het bevorderen van zelfreflectie bij cliënten.

Basispakket 2: Depressie: van vroegdetectie tot interventie

Iedereen voelt zich wel eens somber, maar dat betekent niet automatisch dat je depressief bent. Het is essentieel om negatieve emoties juist in te schatten. Uit onderzoek blijkt dat het vroegtijdig herkennen van een beginnende depressie van groot belang is. Dit kan veel leed besparen en het risico op suïcide verminderen.

Medewerkers uit de eerstelijnszorg zijn in een uitstekende positie om de vinger aan de pols te houden. De juiste interventie op het juiste moment kan al veel verschil maken!

Hoe verhoog je de psychische veerkracht van iemand? Wat doe je bij negatieve gedachten? Hoe ondersteun je goede zelfzorg bij depressie? Hoe motiveer je iemand om in actie te komen? Dit zijn enkele van de thema’s die tijdens de vorming aan bod komen.

Na deze vorming kunnen medewerkers:

• Depressie herkennen en bespreekbaar maken
• Het verschil maken tussen een sombere stemming en een depressie.
• Screeningsinstrumenten voor depressie correct gebruiken en toepassen.
• Een reeks vroeginterventies uitvoeren, gericht op psychische weerbaarheid, piekergedachten en gedragsactivatie.

Basispakket 3: Omgaan met persoonlijkheidsstoornissen binnen de eerste lijn 

Elke cliënt is uniek en heeft een eigen persoonlijkheid. Soms kan die persoonlijkheid echter leiden tot hardnekkige moeilijkheden in relaties, op het werk en binnen de hulpverlening. Wanneer deze patronen langdurig en ingrijpend zijn, spreken we van een persoonlijkheidsstoornis. Het opbouwen van een ondersteunende en werkbare relatie met deze cliënten is essentieel voor een goede zorgverlening, maar kan tegelijkertijd erg uitdagend zijn. Een evenwicht vinden tussen ondersteunen en begrenzen is cruciaal. Destructieve en impulsieve gedragingen, stemmingswisselingen en rigide denkpatronen kunnen dit evenwicht verstoren en maken het begeleiden van deze cliënten complex. 

Daarom is het van groot belang om inzicht te krijgen in de dynamiek van persoonlijkheidsstoornissen en te leren hoe je op een effectieve en professionele manier omgaat met ondermijnend gedrag.

Deze vorming richt zich op het vergroten van kennis over persoonlijkheidsstoornissen en biedt concrete handvatten om zorgverleners te ondersteunen in hun dagelijkse praktijk.

Na deze vorming kunnen medewerkers:

• Persoonlijkheidsstoornissen herkennen en definiëren aan de hand van duidelijke kenmerken.
• Begrijpen hoe persoonlijkheidsstoornissen ontstaan en welke factoren hierbij een rol spelen.
• Een passende en professionele houding aannemen in de omgang met cliënten met een persoonlijkheidsstoornis.
• Duidelijke grenzen stellen zonder de hulpverleningsrelatie te schaden.
• Zorg dragen voor het eigen welzijn en de eigen veerkracht in het werken met deze doelgroep.

Basispakket 4: Kortdurende interventies bij psychisch kwetsbare mensen binnen de eerstelijnszorg

Gedurende hun leven kunnen mensen met uiteenlopende psychische problemen te maken krijgen. Hoewel elke situatie uniek is, bestaan er een aantal algemene interventies die de psychische weerbaarheid kunnen vergroten en zo de draagkracht versterken. Een grotere draagkracht helpt mensen om dagelijkse belastingen, stressfactoren en emotionele uitdagingen beter het hoofd te bieden. Eerstelijnswerkers die deze interventies op een doeltreffende manier kunnen inzetten, spelen een belangrijke rol in het vroegtijdig opvangen van klachten en het voorkomen van verdere verergering van psychische problemen.

Deze vorming richt zich op kortdurend en oplossingsgericht werken met veelvoorkomende psychische klachten. Onderwerpen zoals piekergedachten, slaapproblemen, spanningsklachten en andere signalen van emotionele ontregeling komen aan bod. Deelnemers leren hoe zij met praktische technieken en een ondersteunende basishouding cliënten kunnen helpen om terug grip te krijgen op hun dagelijks functioneren.

Na deze vorming kunnen medewerkers:

• Een plan van aanpak opstellen na een eerste gesprek met de cliënt.
• Basisstrategieën toepassen om psychische klachten te verlichten.
• Werken aan het verminderen van piekergedachten en het bevorderen van cognitieve rust.
• Concreet advies geven bij slaapproblemen en technieken aanreiken om de slaap te verbeteren.
• Werken aan gedragsactivatie om de cliënt opnieuw in beweging te krijgen.
• De algemene psychische en lichamelijke weerbaarheid van cliënten versterken.

Basispakket 5: Werken vanuit een herstelvisie binnen de eerstelijnszorg

Werken vanuit een herstelvisie betekent dat de focus verschuift van het behandelen van klachten naar het ondersteunen van persoonlijke groei en het versterken van de eigen kracht van de cliënt. Het gaat hierbij niet alleen om het verlichten van symptomen, maar om het mogelijk maken van een zinvol en volwaardig leven, ondanks psychische of emotionele uitdagingen.

Deze vorming richt zich op hoe de herstelvisie kan worden geïntegreerd binnen de eerstelijnszorg. We verkennen de praktische implicaties van deze benadering en staan stil bij de voordelen ervan voor zowel de zorgverlener als de cliënt.

Het toepassen van een herstelgerichte aanpak kan het welzijn van cliënten aanzienlijk bevorderen en hen ondersteunen in hun proces van zelfherstel. Voor zorgverleners biedt het de kans om samen met de cliënt te werken aan oplossingen die aansluiten bij diens persoonlijke doelen, mogelijkheden en levenscontext.

Na deze vorming kunnen medewerkers:

• Begrijpen wat herstelvisie inhoudt en de belangrijkste kernprincipes ervan benoemen.
• Herstelgerichte benaderingen toepassen binnen de eerstelijnszorg.
• Hun rol als zorg- of hulpverlener beter begrijpen in het faciliteren van herstelprocessen.
• Praktische strategieën toepassen om cliënten te ondersteunen tijdens hun herstelproces.

Basispakket 6: Eerstelijnswerk: balanceren tussen motiveren en grenzen stellen

Motivatie speelt een cruciale rol in ons werk met cliënten. Het is essentieel om cliënten te helpen veranderingen te realiseren, maar niet iedereen is gemakkelijk te motiveren. Sommige cliënten hebben meer tijd of specifieke benaderingen nodig om tot actie te komen.

Als hulpverleners is het daarom belangrijk om vaardigheden te ontwikkelen die ons in staat stellen het proces van verandering op gang te brengen, zelfs bij cliënten die moeilijk te motiveren zijn.

Dit vraagt niet alleen om geduld en flexibiliteit, maar ook om het vermogen om grenzen te stellen. We moeten ons bewust zijn van zowel de autonomie van de cliënt als die van de zorgverlener. Het is van groot belang om grenzen duidelijk te maken, zonder de vertrouwensband of de relatie met de cliënt te beschadigen.

Na deze vorming kunnen medewerkers:

• Het motivationele proces beter begrijpen en herkennen hoe motivatie zich bij cliënten ontwikkelt.
• Effectief inspelen op de motivatie van cliënten, ook bij degenen die moeilijk te motiveren zijn.
• Kritisch zelfreflectie toepassen op de eigen benadering en effectiviteit bij het motiveren van cliënten.
• Grenzen bepalen en deze op een gepaste manier aangeven, terwijl de zorgrelatie behouden blijft.

Basispakket 7: Hoarding in de praktijk: werken in complexe thuissituaties

Verzamelgedrag roept vaak verwarring op, en niet zelden ook oordeel — zowel bij de omgeving als bij hulpverleners. Toch is hoarding (verzamelstoornis) veel meer dan “rommel maken” of “niet kunnen opruimen”. Achter dit gedrag schuilen vaak diepgewortelde angsten, verlieservaringen en een behoefte aan controle en veiligheid.

In deze vorming krijg je als eerstelijnswerker een helder beeld van wat hoarding werkelijk betekent. Je leert welke psychologische mechanismen een rol spelen en waarom afstand doen van spullen voor cliënten zo emotioneel beladen kan zijn.

We besteden aandacht aan het tijdig herkennen van signalen, ook wanneer het gedrag nog niet duidelijk zichtbaar is. Je leert inschatten hoe ernstig de situatie is, welke vormen van comorbiditeit een rol kunnen spelen — zoals angst, depressie of trauma — en hoe je als hulpverlener een combinatie van empathie, duidelijkheid en begrenzing kunt inzetten om het contact veilig en constructief te houden.

Daarnaast reiken we concrete en toepasbare handvatten aan om in de praktijk met de complexe problematiek van hoarding aan de slag te gaan: van het opbouwen van vertrouwen tot methodieken die helpen om stap voor stap verandering te ondersteunen, zonder de cliënt te overweldigen.

Na deze vorming kunnen medewerkers:

• De complexiteit van hoarding begrijpen, inzicht krijgen in de psychologische processen die eraan verbonden zijn en begrijpen waarom afstand doen van spullen voor cliënten zo emotioneel beladen kan zijn.
• Op een empathische én begrenzende manier reageren in verschillende cliëntsituaties, met respect voor de kwetsbaarheid en de onderliggende emotionele dynamiek.
• Werken met concrete, praktische handvatten om cliënten met verzamelgedrag stap voor stap te begeleiden, verandering haalbaar te maken en een veilig, ondersteunend werkklimaat te creëren.

Basispakket 8: Hechting: werken met (on)zichtbare verbindingen

Hechtingspatronen ontstaan vroeg in het leven, maar blijven een grote invloed hebben op hoe mensen relaties aangaan, hulp vragen en omgaan met stress. In de eerstelijnszorg kom je regelmatig cliënten tegen met terugkerende moeilijkheden rond nabijheid, vertrouwen of grenzen — vaak zonder dat het begrip hechting expliciet wordt genoemd.

Deze vorming helpt eerstelijnswerkers om hechtingsdynamieken te herkennen, te begrijpen en er praktisch mee te werken. We verkennen wat hechting is, hoe het zich uit in de (jong)volwassenheid, welke impact het heeft op de hulpverleningsrelatie en hoe trauma hechtingsprocessen kan verstoren.

Daarnaast staat zelfreflectie centraal: inzicht in de eigen hechtingsstijl en hoe die het contact met cliënten beïnvloedt. Aan de hand van concrete handvatten — onder meer rond basishouding en mentaliserend bevorderend werken — leren medewerkers hoe zij veiligheid, responsiviteit en zelfsturing in de praktijk kunnen versterken.

Na deze vorming kunnen medewerkers:

• Begrijpen wat hechting is en hoe verschillende hechtingsstijlen zich uiten in de (jong)volwassenheid.
• Hechtingsdynamieken herkennen in het gedrag en de communicatie van cliënten, ook wanneer deze niet expliciet worden benoemd.
• Inschatten hoe hechting en trauma elkaar kunnen beïnvloeden en hoe dit de hulpverleningsrelatie beïnvloedt.
• Bewuster omgaan met de eigen hechtingsstijl en begrijpen hoe deze werkhouding en reacties kan sturen.
• Beter navigeren in het opbouwen van een veilige en responsieve werkrelatie door middel van een waardevolle basishouding.
• Op een begrensde, empathische en effectieve manier reageren op hechtingsgerelateerde moeilijkheden in de eerstelijnscontext.

Basispakket 9: Effectieve de-escalatie in crisissituaties: omgaan met agressie

Als eerstelijnswerker word je regelmatig geconfronteerd met crisissituaties: cliënten die plots overspoeld raken, verbaal ontploffen, dreigen met zelfbeschadiging of ander agressief gedrag vertonen. Agressie kan voortkomen uit frustratie, angst, psychische problematiek of omgevingsfactoren en heeft een grote impact op zowel de relatie met de cliënt als op de fysieke en psychische veiligheid van hulpverleners.

In deze vorming leer je tijdig signalen van escalatie en agressie te herkennen en hier professioneel, empathisch en doordacht op te reageren. We verkennen de dynamiek van agressie, de verschillende fasen van escalatie en hoe houding, taal en het stellen van grenzen hierbij een cruciale rol spelen.

Praktijkgerichte technieken en concrete scenario’s helpen je om in gespannen situaties rustig, alert en verbonden te blijven, terwijl je de veiligheid van jezelf en de cliënt waarborgt. Daarnaast besteden we aandacht aan het verwerken van de impact van dergelijke situaties achteraf, zodat je veerkrachtig blijft in je werk en grenzen effectief kunt bewaken.

Na deze vorming kunnen medewerkers:

• De onderliggende mechanismen en oorzaken van agressief gedrag begrijpen.
• Signalen herkennen die wijzen op de verschillende fasen van escalatie.
• Een signaleringsplan opstellen om agressie te voorkomen. 
• Op een gepaste en professionele manier reageren op verschillende vormen van agressie.

Basispakket 10: Cultuursensitieve zorg binnen de eerste lijn

In de diverse samenleving van vandaag is het van groot belang om aandacht te hebben voor de unieke behoeften van individuen met verschillende culturele achtergronden. Mensen met diverse culturele contexten kunnen anders omgaan met gezondheidszorg, en het is essentieel om hier op een respectvolle en doordachte manier mee om te gaan. Cultuursensitieve zorg helpt zorgprofessionals beter in te spelen op deze diversiteit, zodat iedereen gelijke toegang krijgt tot zorg en zich gehoord en begrepen voelt.

Tijdens deze vorming gaan we uitgebreid in op wat cultuursensitieve zorg precies inhoudt en waarom dit zo belangrijk is binnen de eerstelijnszorg. Daarnaast bespreken we praktische strategieën en technieken die zorgverleners helpen culturele barrières te herkennen en te overwinnen, zodat de zorg effectiever en inclusiever wordt.

Na deze vorming kunnen medewerkers:

• Wat culturele sensitiviteit inhoudt en het belang ervan in de eerstelijnszorg.
• De impact van culturele achtergrond op het ervaren van psychische kwetsbaarheid.
• Attitudes, kennis en vaardigheden die nodig zijn voor cultuursensitieve zorg.
• Praktische tips om potentiële culturele barrières te herkennen en te overwinnen.

Basispakket 11: Hoe omgaan met angsten binnen de eerste lijn

Angst is een krachtige en vaak overweldigende emotie die zowel voor cliënten als voor hun omgeving uitdagend kan zijn. Ze kan zich op verschillende manieren uiten en heeft vaak invloed op het dagelijks functioneren van de persoon die ermee worstelt. Voor zorgverleners is het essentieel om te begrijpen hoe angst zich manifesteert, welke vormen het kan aannemen en hoe ze deze gevoelens op een respectvolle en effectieve manier kunnen benaderen.

Deze vorming biedt zorgverleners inzicht in de verschillende vormen van angst, hoe ze zich uiten bij cliënten, en hoe angst kan worden herkend en besproken in een veilige en ondersteunende omgeving. De focus ligt op het ontwikkelen van de juiste vaardigheden en benaderingen om cliënten met angst effectief te ondersteunen, en hen te helpen zich gehoord en begrepen te voelen.

Na deze vorming kunnen medewerkers:

• De verschillende vormen van angst herkennen en begrijpen hoe deze zich kunnen uiten bij cliënten, met speciale aandacht voor de thuiszorgsituatie.
• Praktische strategieën en benaderingen toepassen om angst bij cliënten te herkennen en bespreekbaar te maken op een manier die hen geruststelt.
• Belangrijke communicatievaardigheden toepassen die zorgverleners helpen cliënten gerust te stellen en effectief te ondersteunen in momenten van angst.
• Het belang van empathie en een ondersteunende aanpak begrijpen en toepassen bij het omgaan met angstgevoelens, zodat cliënten zich veilig en ondersteund voelen.

Door onze opgebouwde expertise kunnen we aansluitend bij de behoefte van uw organisatie een vorming op maat uitwerken rond een relevant thema uit de geestelijke gezondheid waar u en uw organisatie regelmatig mee worden geconfronteerd.

Wij kunnen hiervoor bij u langskomen om de juiste behoefteanalyse te maken en samen met u een visie te ontwikkelen over de mogelijke inhoud van de vorming.

Vier keer per jaar biedt het Psychiatrisch Expertiseteam piekuurtjes aan op drie verschillende locaties. Piekuurtjes zijn korte vormingsmomenten over de middag die open staan voor alle eerstelijnswerkers en die gratis worden georganiseerd. Gedurende een uurtje wordt er een specifiek thema gelinkt aan geestelijke gezondheid uitgediept. Je kan deze piekuurtjes zien als een voorproefje van onze vormingsaanbod.

Wens je aan te sluiten bij één van de piekuurtjes? Neem eens een kijkje in onze agenda en schrijf je alvast in.

Ieder jaar worden er gespreid over Noord-West-Vlaanderen enkele Open Vormingen georganiseerd. Dit zijn telkens vormingen van 3 uur gericht op hulpverleners uit de zorg- en welzijnssector zoals verzorgende, maatschappelijk werkers, huisartsen, verpleegkundigen, ... die enerzijds op zoek zijn naar meer theoretische achtergrond over bepaalde thema’s en anderzijds naar meer praktijkgerichte ondersteuning.

Voor een overzicht van de Open Vormingen kan u kijken in onze agenda.

Ieder jaar worden een aantal van onze open vormingen en piekuurtjes gegeven onder de vorm van een webinar. Deze webinars staan open voor alle eerstelijnswerkers en bieden naast heel wat theoretische inzichten een duidelijk link met de dagdagelijkse praktijk.

Meer informatie over de aangeboden webinars kunt u vinden in de agenda